شبکه 5G در بسیاری از شهرها راه‌اندازی شده، اما «راه‌اندازی» به‌معنای پوشش یکپارچه و سراسری نیست. مناطق تحت پوشش 5G معمولاً به‌صورت نقطه‌ای و وابسته به دکل‌ها توسعه پیدا می‌کند؛ بنابراین ممکن است در یک خیابان یا حتی یک سمت ساختمان 5G در دسترس باشد و چند ده متر آن‌طرف‌تر اتصال به 4G یا 4G+ بازگردد.
هدف این مقاله ارائه یک راهنمای رسمی و کاربردی است تا بتوانید مناطق تحت پوشش 5G را دقیق‌تر بررسی کنید، از پیش‌نیازهای لازم مطمئن شوید و اگر با وجود پوشش، 5G فعال نمی‌شود، علت‌های رایج را شناسایی کنید.

پیش‌نیازهای لازم برای استفاده از 5G

قبل از بررسی پوشش، باید مطمئن شوید اساساً امکان اتصال شما به 5G وجود دارد. این موضوع به سه عامل اصلی وابسته است:

پشتیبانی دستگاه (گوشی یا مودم)

صرفاً نو بودن دستگاه، به‌معنای 5G بودن آن نیست. باید مشخصات فنی گوشی یا مودم را بررسی کنید تا از پشتیبانی 5G مطمئن شوید.
در برخی مدل‌ها، نسخه‌های مختلف یک گوشی در بازارهای متفاوت عرضه می‌شود و ممکن است پشتیبانی از برخی باندهای 5G محدود باشد.

سیم‌کارت و سرویس اپراتور

در بعضی شرایط، سیم‌کارت‌های قدیمی‌تر یا برخی تنظیمات سرویس، مانع اتصال به 5G می‌شوند. گاهی نیز فعال‌سازی سرویس یا به‌روزرسانی تنظیمات شبکه توسط اپراتور ضروری است.

وجود پوشش 5G در موقعیت مکانی شما

حتی اگر گوشی و سیم‌کارت کاملاً آماده باشند، نبود مناطق تحت پوشش 5G در محل شما باعث می‌شود دستگاه به 4G یا 4G+ متصل شود. پوشش 5G به‌شدت به فاصله از سایت‌های رادیویی و موانع محیطی وابسته است.

مناطق تحت پوشش 5G

روش‌های بررسی مناطق تحت پوشش 5G

برای اینکه نتیجه قابل اعتماد باشد، بهتر است از ترکیب چند روش استفاده کنید.

بررسی نقشه پوشش اپراتور

معتبرترین روش، مراجعه به نقشه پوشش شبکه اپراتور است. در این نقشه‌ها معمولاً نوع پوشش (2G/3G/4G/5G) با رنگ‌های متفاوت نمایش داده می‌شود.
با این حال، باید توجه داشت که نقشه‌ها همیشه وضعیت لحظه‌ای و مناطق تحت پوشش 5G را نشان نمی‌دهند و ممکن است با تأخیر به‌روزرسانی شوند یا کیفیت واقعی سیگنال در یک ساختمان خاص را دقیق منعکس نکنند.

توصیه کاربردی: اگر نقشه نشان می‌دهد منطقه شما جزو مناطق تحت پوشش 5G است، حتماً با یکی از روش‌های میدانی (بخش‌های بعدی) نیز آن را تأیید کنید.

بررسی وضعیت شبکه روی گوشی (5G / 5G+)

ساده‌ترین نشانه برای کاربران، نمایش عبارت‌هایی مانند 5G یا 5G+ در نوار وضعیت گوشی است. این علامت معمولاً نشان‌دهنده تلاش گوشی برای استفاده از نسل پنجم است.

اما این روش به‌تنهایی قطعی نیست، چون ممکن است:

  • گوشی روی حالت خودکار باشد و برای پایداری روی 4G بماند،

  • سیگنال 5G ضعیف باشد و اتصال مدام بین نسل‌ها جابه‌جا شود،

  • تنظیمات شبکه یا محدودیت‌های سرویس باعث شود نماد 5G نمایش داده نشود.

استفاده از اپلیکیشن‌های تحلیل شبکه

اگر می‌خواهید بدانید واقعاً به 5G وصل هستید یا خیر، بهترین راه استفاده از ابزارهای تحلیل شبکه است. این برنامه‌ها اطلاعات فنی اتصال را نمایش می‌دهند، از جمله:

  • وضعیت NR (New Radio) که نشان‌دهنده اتصال 5G است،

  • نوع اتصال NSA یا SA،

  • اطلاعات مربوط به سلول یا باندهای رادیویی (در برخی موارد).

مزیت مهم: این روش برای افرادی که قصد خرید مودم 5G دارند بسیار مفید است، چون وضعیت واقعی شبکه در همان نقطه را مشخص می‌کند.

تست میدانی سرعت و پایداری

تست سرعت می‌تواند نقش «تأیید نهایی» داشته باشد؛ به‌خصوص اگر چند بار در ساعات مختلف انجام شود.
البته سرعت بالا همیشه به‌تنهایی اثبات 5G نیست، اما اگر در یک نقطه مشخص:

تنظیمات امنیتی مودم بیشتر بخوانید: تنظیمات امنیتی مودم و نقش آن در بهبود عملکرد شبکه

  • سرعت دانلود و آپلود به‌طور محسوسی از وضعیت 4G همان منطقه بالاتر باشد،

  • پایداری اتصال بهتر شود،
    می‌تواند نشانه‌ای از حضور واقعی 5G باشد.

نکته مهم: نتایج تست سرعت به ترافیک شبکه، کیفیت سیگنال، و محدودیت‌های سرویس وابسته است. بنابراین بهتر است تست‌ها را در چند زمان متفاوت تکرار کنید.

مناطق تحت پوشش 5G

تفاوت 5G SA و 5G NSA و نقش آن در پوشش

یکی از دلایلی که باعث تفاوت تجربه کاربران از 5G و مناطق تحت پوشش 5G می‌شود، نوع پیاده‌سازی شبکه است:

3-1) 5G NSA (غیر مستقل)

در این حالت، 5G روی زیرساخت 4G تکیه دارد. بسیاری از شبکه‌ها در مرحله آغازین، با NSA توسعه پیدا می‌کنند چون سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر است.
در برخی مناطق ممکن است 5G به‌شکل NSA در دسترس باشد اما کیفیت و پایداری آن به شرایط 4G وابسته بماند.

3-2) 5G SA (مستقل)

در حالت SA، شبکه 5G مستقل‌تر عمل می‌کند و از نظر فنی ظرفیت ارائه امکانات کامل‌تری را دارد.
با این حال، توسعه SA ممکن است تدریجی‌تر باشد و در همه مناطق به‌صورت گسترده فعال نشده باشد.

جمع‌بندی کاربردی: اگر در یک منطقه 5G وجود دارد اما اتصال ناپایدار است یا گوشی مدام بین 4G و 5G جابه‌جا می‌شود، ممکن است با پوشش مرزی، ازدحام شبکه، یا پیاده‌سازی NSA مواجه باشید.

چرا با وجود پوشش، 5G برای بعضی کاربران فعال نمی‌شود؟

این موارد از رایج‌ترین علت‌ها هستند:

تنظیمات شبکه روی 4G قفل شده است

گاهی کاربر یا سیستم عامل، حالت شبکه را به 4G محدود می‌کند. در این صورت حتی با وجود پوشش، 5G فعال نخواهد شد.

قرار گرفتن داخل ساختمان یا پشت موانع

سیگنال 5G (در بسیاری از شرایط) نسبت به موانع حساس‌تر است. اگر در داخل ساختمان هستید، یک تست کنار پنجره یا فضای باز می‌تواند وضعیت را روشن کند.

ازدحام شبکه یا ناپایداری سیگنال

در ساعات شلوغ، گوشی ممکن است برای حفظ اتصال پایدار، روی 4G باقی بماند یا به آن بازگردد.

به‌روزرسانی نبودن نرم‌افزار یا تنظیمات اپراتور

گاهی با به‌روزرسانی سیستم عامل، فایل‌های اپراتور (Carrier Settings) یا تنظیمات شبکه، مشکل برطرف می‌شود.

راهنمای سریع قبل از خرید مودم 5G

اگر هدف شما خرید مودم 5G است، توصیه می‌شود قبل از خرید این کارها را انجام دهید:

  1. با یک گوشی 5G در همان نقطه‌ای که مودم قرار می‌گیرد تست کنید (اتاق، طبقه، محل کار).

  2. با ابزار تحلیل شبکه بررسی کنید آیا NR / 5G واقعی دریافت می‌شود یا خیر.

  3. تست را در ساعات مختلف انجام دهید، چون وضعیت شبکه در طول روز تغییر می‌کند.

این بررسی ساده از خریدی جلوگیری می‌کند که در عمل فقط به 4G محدود شود.

نتیجه گیری:

برای تشخیص دقیق مناطق تحت پوشش 5G، اتکا به یک نشانه کافی نیست. پیشنهاد حرفه‌ای این است که ابتدا از نقشه پوشش رسمی اپراتور استفاده کنید، سپس با بررسی فنی اتصال (NR/SA/NSA) و در نهایت با تست میدانی در محل، پوشش واقعی را تأیید کنید.
با این روش، هم برای استفاده روزمره و هم برای تصمیم‌گیری درباره خرید مودم 5G، تصویر واضح‌تری از وضعیت شبکه در اختیار خواهید داشت.

فروشگاه اینترنتی آ.اس.پ (اقتباس از مقاله‌ای از Nperf)
در صورت استفاده از این مقاله، نام و آدرس فروشگاه اینترنتی آ.اس.پ را به عنوان منبع ذکر کنید.